Mathilde Möhring


 

Theodor Fontane

 

Mathilde Möhring is de laatste roman van de Duitse schrijver Theodor Fontane (1819-1898), die hier voor het eerst in het Nederlands vertaald is. Deze fascinerende roman, waarin Fontane zich weer een meester toont in de dialogen, speelt in Berlijn en op het Pruisische platteland in de jaren 1888-1890. Het thema is de emancipatie van een jonge vrouw uit een kleinburgerlijk milieu die niet knap of aantrekkelijk is, maar wel praktisch en intelligent. Deze Mathilde Möhring krijgt een unieke kans om te stijgen op de maatschappelijke ladder door haar huwelijk met Hugo Großmann, een jurist uit de welgestelde burgerij. Großmann is afkomstig uit een joodse familie die is overgegaan tot het protestantse christendom. Dat hij een jood is, blijkt in de roman alleen uit toespelingen, zoals zijn achternaam, zijn beperkte studiekeuze, het kroezende haar van zijn baard, de baard zelf (die verwijst naar Keizer Friedrich III, die maar een paar maanden regeerde, maar sympathiek stond tegenover de joden) en de half onderdrukte vooroordelen van Mathildes moeder.

 

Het verhaal van de roman is afgerond, maar Fontane heeft de eindredactie niet voltooid en het boek is tijdens zijn leven niet uitgegeven. In 1906 verscheen er een verminkte versie met willekeurige coupures en aanvullingen. In 1969 kwam er een betere versie, maar pas in 2008 verscheen er een uitgave op basis van Fontanes handschrift: Mathilde Möhring. Nach der Handschrift neu herausgegeben von Gabriele Radecke, die deel uitmaakt van de Große Brandenburger Ausgabe (Aufbau Verlag, Berlijn). De vertaling is gebaseerd op deze uitgave en neemt alle varianten over, anders dan in de boekuitgave in kleur. Alleen de leestekens zijn waar nodig aangevuld. Aan de ene kant vertoont de uitgave naar het handschrift allerlei slordigheden, zoals drie verschillende namen voor dezelfde huisarts. Aan de andere kant krijgt de lezer de kans om als het ware mee te kijken over de schouder van de schrijvende Fontane.

 

Foto: Fontane in zijn werkkamer (1897).

 

Mathilde Möhring