Het gemeentekind

 

Marie von Ebner-Eschenbach

 

Het gemeentekind (1887) van de Oostenrijkse schrijfster Marie von Ebner-Eschenbach, van geboorte barones Dubský (1830-1916) is aan de ene kant een gedateerde roman. Dorpsgemeenschappen als Soleschau in het Moravië van de jaren 1860 bestaan in Europa niet meer. Aan de andere kant is het een actuele roman, want discriminatie van maatschappelijke paria’s bestaat nog steeds. De hoofdpersoon van het boek is Pavel Holub, wiens vader die wegens een roofmoord tot de strop veroordeeld wordt en wiens moeder wegens vermeende medeplichtigheid tien jaar tuchthuis krijgt. Pavel wordt toevertrouwd aan de gemeente – vandaar de titel – die hem verwaarloost en niet in bescherming neemt, wanneer hij uitgestoten wordt om het gedrag van zijn ouders. Zijn hele jeugd is één groot gevecht om een menswaardig bestaan. Niemand steunt hem, de barones aanvankelijk niet, de burgemeester niet, de pastoor niet, de notabelen niet, de boeren niet, de kinderen niet en zijn pleegouders niet; de onderwijzer is de enige die zich over hem ont-fermt. De roman is dan ook een vlijmscherpe kritiek op domheid, vooringeno-menheid en egoïsme en laat zien dat lastercampagnes en fake news geen dingen zijn die pas in de tijd van de sociale media zijn ontstaan.

De gebruikte uitgave is: Marie von Ebner-Eschenbach, Das Gemeindekind. In Leseausgabe in vier Bänden, Band 1, pp. 127-351. Herausgegeben von Evelyne Polt-Heinzl und Ulrike Tanzer. Residenz Verlag, Wenen, 2014. De in die tijd enorm populaire roman werd voor het laatst in het Nederlands vertaald in 1888, dus na 130 jaar werd het weer eens tijd voor een nieuwe vertaling.

Het portret van Marie von Ebner-Eschenbach werd in 1873 geschilderd door Karl von Blaas.

 

Het gemeentekind