Graankorreltjes

images

 
 

Avrom Soetskever

 

Kelders, splijt allemaal open,
Geraakt door de bijl die ik hef!
‘k Breng jullie schatten in hopen
Voordat hier een kogel mij treft.
 
Bladen in blauw, oud, verheven,
Met purper op zilveren haar,
Perkamentbladen, beschreven
In menig verschrikkelijk jaar.
 
Als een klein kindje in doeken,
Zo draag ik het Jiddisje woord,
Overal ben ik aan ’t zoeken:
De geest mag niet worden vermoord.
 
Snel uit de brandstapel grissen
En redden de hoofdzaak: bravo!
Amsterdam, Worms, niet te missen,
Livorno, Madrid en YIVO.
 
Eén blad kon ik niet meer vangen,
Voorgoed woei het weg op de wind!
Heim’lijke zangen verlangen:
Verberg ons in jouw labyrint!
 
Graaf ik, plant ik manuscripten
En ben ik wanhopig, ontdaan,
Dan denk ik meteen aan Egypte,
‘t Verhaal over korreltjes graan.
 
En ik vertel aan de sterren:
Eens liet er een farao groot
Een piramide ontwerpen
Om koning te zijn na zijn dood.
 
En in zijn doodskist, de gouden,
Daar eiste hij korreltjes graan,
Die hem herinneren zouden
Aan ons aller aardse bestaan.
 
Negen keer ‘n duizendtal jaren
Beschreef de woestijnzon haar baan,
Voor men de korrels vergaarde
Die heel die tijd hadden doorstaan.
 
Negentig eeuwen verstreken!
Maar toen men gezaaid had het graan
Groeide ’t in zonnige reken:
Een bloeiende oogst was ontstaan.
 
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –

Misschien ook zullen de woorden,
Die wachten nu nog in de nacht,
Als het licht eenmaal zal gloren
Tot bloei komen, ook onverwacht.
 
Net als het oeroude koren,
Dat graan werd, van levensbelang,
Zullen ook voeden de woorden,
Zullen de woorden behoren
Aan ‘t volk in zijn eeuwige gang.

 

getto van Wilna, maart 1943

 

Avrom Soetskever, Kerndlech wejts. Poëtisje Werk, Band I: 289-290. Joivel-Komitet, Tel Aviv, 1963.

 

Dit gedicht verwijst naar de acties van Soetskever en anderen tijdens de Duitse bezetting van Wilna (Vilnius) om zoveel mogelijk joodse geschriften te redden door ze weg te halen en te begraven. Uiteindelijk kwamen ze terecht bij het YIVO, het Jiddisj Wetenschappelijk Instituut, dat nog juist voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog van Wilna naar New York was verhuisd.

foto: van links naar rechts: Avrom Soetskever, Abba Kovner en Gersjon Abramowicz bij het redden van boeken en kunstvoorwerpen in het getto van Wilna.