De beste leerling



Marie von Ebner-Eschenbach

In 1900 verscheen een boek dat beroemd zou worden: De eeuw van het kind van de Zweedse schrijfster en pedagoge Ellen Key. De twintigste eeuw moest voor kinderen een nieuwe tijd worden, waarin ze niet meer onderdrukt werden en zich konden ontplooien. Eén jaar later, in 1901, verscheen de novelle Der Vorzugsschüler, De beste leerling, van Marie von Ebner-Eschenbach, een aanklacht tegen het negentiende-eeuwse gymnasium, een vreugdeloze school, die nauwelijks meer was dan een leerfabriek waar kinderen feiten ingestampt werden. De veertienjarige Georg Pfanner, de hoofdpersoon van de novelle, lijdt onder dat systeem en onder de druk van thuis om de beste leerling te worden. Zijn vader is namelijk een lagere ambtenaar die bang is dat zijn zoon later zal afglijden naar het niveau van de arbeiders; hij hoopt op een betere toekomst voor zijn zoon, alleen is die niet zo hoogbegaafd als zijn vader denkt. Dit thema: het lijden van een leerling die niet aan de overspannen verwachtingen kan voldoen, is bekend in de Duitstalige literatuur. Een jaar na de novelle van Ebner-Eschenbach verscheen Freund Hein van Emil Strauß, waarvan de vertaling op deze website te lezen is, en in 1930 verscheen Der Schüler Gerber van Friedrich Torberg.




De beste leerling