Hon Dat, inleiding

Anh Duc

 

De roman Hon Dat (“Hoopje aarde”) werd geschreven door Anh Duc (pseudoniem van Bui Duc Ai, 1935-2014), en verscheen in 1966. Het boek speelt in het jaar 1961 en gaat over de bevrijdingsstrijd van een Zuid-Vietnamees dorp tegen de troepen van Ngo Dinh Diem, die gesteund werden door de Verenigde Staten.

De oorlog in Vietnam is het onderwerp van vele Amerikaanse speelfilms en romans, die veelal na de oorlog zijn ontstaan en waarin te zien en te lezen is wat er in de betrokken Amerikanen omging. Hon Dat is een van weinige vertaalde werken die tijdens de oorlog ontstonden en de strijd vanuit een Vietnamees gezichtspunt laten zien. In Vietnam werden honderdduizenden exemplaren van het boek verkocht, het kreeg de vijfjaarlijkse Nguyen Dinh Chieu-prijs voor literatuur en kunst van Zuid-Vietnam 1960-1965, het werd opgenomen in het curriculum van de middelbare scholen en in 1983 door Hong Sen verfilmd. De film Hon Dat is te zien op Internet, niet ondertiteld, maar goed te volgen voor iemand die het boek gelezen heeft. De onderstaande vertaling van de roman is voorzien van stills uit de film, die ondanks de gebrekkige technische kwaliteit een indruk van de gebeurtenissen geven.

De roman Hon Dat geeft een gedetailleerd en levendig beeld van een episode uit de bevrijdingsoorlog in Zuid-Vietnam. Negentien guerrillastrijders verschansen zich in een grot, waar ze met steun van de bevolking van hun dorp standhouden tegen een overmacht van duizend reguliere troepen. In dit drama is een belangrijke rol weggelegd voor de natuur, die de vrijheidsstrijders voedsel, bescherming en schoonheid biedt.

De roman is een schoolvoorbeeld van socialistisch-realistische literatuur en geeft niet alleen een beeld van de bevrijdingsstrijd, maar vervult daarin ook een propagandistische functie. Dit wordt onderstreept in het woord vooraf van een hoge functionaris van het Nationaal Bevrijdingsfront. De vaderlandsliefde, heroïek en sentimentaliteit in Hon Dat kunnen op Nederlandse lezers van nu een vreemde indruk maken – net als overigens op Vietnamese lezers van de jongste generaties. Om dit boek te kunnen plaatsen zouden Nederlandse lezers het kunnen vergelijken met Nederlandse romans over het verzet in de Tweede Wereldoorlog, in het bijzonder Theun de Vries’ Februari (1962) over de februaristaking van 1941 in Amsterdam. Ook die roman geeft een gedetailleerd en geromantiseerd beeld van een historische verzetsactie tegen een machtige bezetter, geïnitieerd door een communistische partij.

De Franse vertaling van Hon Dat door Le Van Chat kwam in 1968 uit bij de Éditions en Langues Étrangères in Hanoi. In 1973 verscheen bij Het Progressieve Boek in Rotterdam mijn Nederlandse vertaling van deze versie. Die uitgave kwam tot stand met primitieve middelen en onder grote tijdsdruk en liet veel te wensen over. Daarom heb ik in 2015 een nieuwe vertaling gemaakt. Ik draag deze op aan de nagedachtenis van mijn vriend de componist Konrad Boehmer (1941-2014). Hij maakte me in 1972 attent op deze roman en met hem produceerde ik in hetzelfde jaar een grammofoonplaat met muziek van hem en Willem Breuker en teksten van mezelf, ter ondersteuning van Vietnamacties in Nederland.

Enkele klaarblijkelijke fouten in de hoofdstuknummering van de Franse uitgave zijn in de Nederlandse vertaling verbeterd: III:*** is veranderd in III:4, V:6 is toegevoegd, evenals VI:2, waardoor de nummers VI:2 t/m VI:5 veranderden in VI:3 t/m VI:6. In hoofdstuk V is het lied van Tu Don, dat in de Franse versie uit vrije verzen bestaat, metrisch en rijmend gemaakt, zoals in een Nederlands lied gebruikelijk is. De titel van de roman is voorzien van een ondertitel. Verder zijn tussen vierkante haken woordverklaringen toegevoegd.
 
 

Bij wijze van presentatie

In meer dan elf jaar succesvolle strijd heeft de bevolking van Zuid-Vietnam heel wat wonderen verricht.

De volkeren van Azië, Afrika en Latijns-Amerika en de vooruitstrevende mensen in de hele wereld hebben hun ogen op ons gericht. Dat is te begrijpen. De ene helft van een volk, die onder een koloniaal regime leeft, verzet zich tegen een grote mogendheid, de aanvoerster van de kolonialisten, en weet deze in bedwang te houden. Dit vooral door haar grote vastberadenheid en haar onverzettelijke wil.

Je zou kunnen zeggen dat in Zuid-Vietnam iedere streek, iedere rivier, iedere heuvel, ieder dorp en ieder individu zijn heldhaftige geschiedenis heeft. En iedere geschiedenis afzonderlijk maakt het ons mogelijk het karakter van de veertien miljoen Zuid-Vietnamezen te beoordelen.

De Amerikaanse imperialisten hebben alles in het werk gesteld om met hun strijdkrachten in Zuid-Vietnam een numerieke meerderheid van tien tegen één te bereiken. Deze verhouding zegt veel over de waarde van de yankee – en in werkelijkheid is deze verhouding vaak nog extremer. In het dorp Hon Dat moesten meer dan duizend tot de tanden gewapende vijandelijke soldaten het opgeven na een gevecht van tien dagen tegen niet meer dan negentien landgenoten van ons, onder wie drie vrouwen en twee kinderen van zeven respectievelijk dertien jaar.

In zijn roman is Anh Duc erin geslaagd de buitengewone kracht te laten zien van mensen met een ideaal en een grote strijdvaardigheid, die onwankelbaar standhouden tegen duivelse tegenstanders die over angstaanjagend veel troepen en wapens beschikken, maar één onschatbare eigenschap missen: strijdbaarheid. Daarin ligt het typische karakter van Hon Dat.

Het verhaal speelt na de veelbewogen dagen van de “ketenopstanden” omstreeks 1961. Bijna alle personages van Anh Duc zijn nog in leven. Ze zorgen op steeds grotere schaal voor nieuwe “Hon Dats”, die geen minder opzienbarende ontknoping zullen kennen als het eerste.

Hon Dat, een getrouw beeld van de werkelijkheid, is een mooi en ontroerend boek, al is het niet zonder tekortkomingen. Het is één van de vele epen die samen de grote symfonie van onze strijd tegen de Amerikaanse agressors en hun marionetten vormen. De publicatie op het moment dat ons hele land vastbesloten is te strijden en te overwinnen kon niet beter uitkomen en is van grote betekenis.
Wij zijn Anh Duc erkentelijk.

 

Zuid-Vietnam, december 1965

Tran Bach Dang

Lid van het Presidium van het Centraal Comité

van het Nationaal Bevrijdingsfront

Voorzitter van de Zuid-Vietnamese Bond voor Literatuur en Kunst

 

Monument voor de guerrillastrijders in Hon Dat. foto: Ngoc Vien, 2014
Monument voor de guerrillastrijders in Hon Dat.
foto: Ngoc Vien, 2014

 

Speelfilm Hon Dat deel I

Speelfilm Hon Dat deel II

 

hoofdstuk I